Bo to nie to samo, jak zauważył kiedyś ks. Twardowski. Ciało ludzkie jest dziełem Boga i jako takie powinno być szanowane i chronione. Wstydliwość jest cnotą konieczną i jak najbardziej pożądaną.

Czy więc pokazywanie i oglądanie nagości zawsze jest grzechem, jest złe? Moim zdaniem absolutnie nie. Pomijając oczywiście tak oczywiste sytuacje jak intymne relacje między małżonkami czy wizyta u lekarza są sytuacje, kiedy nagość jest czymś naturalnym i wcale nie jest złą ani grzeszna.

Jak odróżnić ”nagiego” od „rozebranego”? Nie zawsze jest to oczywiste, ale na ogół wiadomo i co chodzi. Nagość jest czysta i niewinna, eksponuje piękno i dyskretnie traktuje ludzką seksualność, rozebranie to element pornograficzny- celem jest wywołanie  nieuporządkowanego pożądania seksualnego, innymi słowy „rozebranie” traktuje instrumentalnie seksualność człowieka, eksponując ją w wulgarnej formie.

Dobrze widać to w sztuce. Od zarania dziejów artyści pokazywali nagie ludzkie ciało bez najmniejszej intencji zgorszenia kogoś czy wywołania niepotrzebnego podniecenia seksualnego.. Pokazywali nagości tam, gdzie była ona naturalna i uzasadniona i przekazywała założone przez artystę treści symboliczne lub ilustrowała konkretną sytuację (nie znaczy to, że nie było pornografii, wręcz przeciwnie, sporo o tym wiem, ale tym naprawdę mogłabym zgorszyć;)) Pominę tutaj starożytność pogańską, skupię się na sztuce chrześcijańskiej, w której nagości jest pełno i jest ona naturalna i oczywista.

Zacznijmy od przedstawienia Adam i Ewy w raju. Nigdzie nie widziałam ilustracji tego fragmentu Biblii, gdzie głowni bohaterowie mieliby na sobie choć skrawek odzienia. Są (zgodnie z przekazem biblijnym) kompletnie nadzy i tylko usłużne roślinki przesłaniają dyskretnie newralgiczne punkty ich ciał czyli okolice narządów płciowych (przy okazji proszę zauważyć, że biust „ukryto” w sztuce dosyć późno, jeszcze osiemnastowieczne dekolty ledwo trzymają się na końcówkach piersi- „pod szyję” zapięła kobiety dopiero epoka wiktoriańska. Przedtem naga pierś nie byłą niczym nadzwyczajnym). Nagość Adama i Ewy jest absolutnie nieseksualna i ma pokazywać ich pierwotną niewinność (dopiero po konsumpcji jabłka „otworzyły się im oczy i spostrzegli, że są nadzy”- utracili niewinność).

Innym przykładem uzasadnionej nagości w sztuce są liczne przedstawienia Sądu Ostatecznego- przywołam tu przykład mojego ulubionego obrazu Hansa Memlinga znajdującego się w Gdańsku (kopia- w Kościele Mariackim, oryginał w Muzeum Narodowym, przynajmniej z tego co wiem do niedawna tak było). Na obrazie tym aż kłębi się od nagich, prawie bezpłciowych ciał. Cechy seksualne zaznaczone są bardzo dyskretnie a płeć ja osobiście rozróżniam głownie po włosach. A jak miałby artysta przedstawić zmartwychwstanie ciał? Nagość jest tu jak najbardziej na miejscu i pokazuje odarcie ze wszystkiego co ziemskie („Nagi wyszedłem z łona matki i nagi do niego powrócę”) oraz nowe życie, co jest ukazane we fragmencie przedstawiającym wejście do raju, gdzie zbawieni otrzymują szaty. Ciała potępionych wpadają w ogień piekielny wijąc się w konwulsjach- nic już nie da się ukryć…

Nie przypominam sobie gdzie widziałam ciekawe, bodajże piętnastowieczne przedstawienie św. Agnieszki. Skromna ta dziewica została przedstawiona całkiem bez odzienia a jedyną jej osłoną (od pasa w dół) jest symbolizujący jej czystość baranek, który usłużnie ustawił się tak, że zasłania srom. Pornografia? Naturalnie nie- o ile pamiętam obrazek pochodził z jakiejś księgi liturgicznej (ale mogę się mylić, w każdym razie była to jakaś bogobojna publikacja)  i był jak najbardziej świątobliwy- nagość Agnieszki właśnie podkreślała jej niewinność i czystość.

Podobnie rzecz się ma z przedstawieniami męczeństwa niektórych świętych. Tu nadzy częściej bywają mężczyźni ale niektóre ilustracje przedstawiają również nagie męczennice. Nie musze dodawać, że największym „kościelnym” nagusem jest… Pan Jezus, który ledwo zakryty figuruje w każdej świątyni i w wielu miejscach publicznych na krzyżu (co ciekawe, bywa, że gorszy to ateistów, przypominam sobie taką sprawę z Bawarii sprzed kilku lat). Podobnie rzecz się ma ze scenami zmartwychwstania w wielu średniowiecznych kodeksach. O Kaplicy Sykstyńskiej nawet nie wspomnę.

Również w sztuce „świeckiej” nagość bywa całkowicie na miejscu. Wspomnę chociażby wspaniałego „Dawida” szczegółowo wyrzeźbionego przez Michała Anioła (wiem, że temat jest biblijny ale posąg jest całkowicie świecki- gloryfikuje piękno ludzkiego ciała, w dodatku męskiego) czy dzieła Rubensa przedstawiające nagą obfitość kształtów. Rubens nie był malarzem pornograficznym i nikomu nawet do głowy nie przyszło, by go o to podejrzewać. Podobnie rzecz się ma z Botticellim i innymi mistrzami.

Jak widać rozsądne użycie nagości jako środka wyrazu w sztuce nie jest niczym złym, gdyż niesie przekaz najczęściej wcale nie seksualny. Ten ostatni też przecież nie jest zły sam w sobie ale dużo łatwiej tu przekroczyć granicę.

W dzisiejszych czasach nagość została sprowadzona do golizny, pokazuje Si na ogół ludzi rozebranych, używa się tego środka wyrazu w sytuacjach nieadekwatnych (celuje w tym reklama i kiepska produkcja filmowa) i epatuje seksem, koniecznie wersji grzesznej. Dlatego nawet rozumiem tych, którzy wszelką publiczną nagość traktuję podejrzliwie ale nie możemy dać się zwariować. Nie każda nagość to pornografia, wyraz braku szacunku, bezwstydu czy instrumentalnego traktowania drugiej osoby. Wszelka przesada jest niezdrowa.

Monika Nowak

Źródło: Fronda.pl