Od wyniku tego procesu zależy, czy aborcja na życzenie będzie legalna w Polsce i 46 innych krajach, od Władywostoku po Lizbonę i od Azerbejdżanu po Islandię.

Trzy obywatelki Irlandii złożyły w Europejskim Trybunale Praw Człowieka (ETPC) w Strasburgu skargę, której ostrze zwrócone jest przeciw postanowieniom konstytucji ich kraju. Akt ten nakazuje równą ochronę życia matki i jej nienarodzonego dziecka. Skarżące, które poddały się aborcji w Wielkiej Brytanii, uważają, że konieczność wyjazdu w tym celu z Irlandii naruszyła ich „zdrowie i samopoczucie” oraz spowodowała „ogromne obciążenie fizyczne, emocjonalne i finansowe”. Twierdzą, że związana z podróżą „zwłoka i uciążliwość” spowodowały, że musiały dokonać tak zwanej późnej aborcji. Zdaniem skarżących, występujących pod pseudonimami: A, B, C, a reprezentowanych przez Irlandzkie Towarzystwo Planowania Rodziny, konstytucyjny przepis chroniący życie nienarodzonych oraz wykonawczy względem niego przepis kodeksu karnego naruszają cztery artykuły Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 1950 r. Są to: art. 2 (prawo do życia), art. 3 (zakaz tortur i poniżającego traktowania), art. 8 (prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego) i art. 14 (zakaz dyskryminacji).

Sąd krwawszy niż Bin Laden

Gdyby Europejski Trybunał Praw Człowieka stanął po ich stronie, oznaczałoby to uznanie aborcji za prawo człowieka, którego nie może znieść żaden przepis, nawet konstytucyjny. Oznaczałoby to podważenie regulacji chroniących życie nienarodzonych we wszystkich 47 krajach, które ratyfikowały wspomnianą konwencję. Są to wszystkie państwa europejskie (w tym Polska!), wyjąwszy Białoruś, a dodawszy Rosję, Turcję, Armenię, Gruzję i Azerbejdżan. Stałoby się tak tym bardziej, że decyzja w sprawie ABC przeciw Irlandii ma być podjęta przez Trybunał w najszerszym możliwym składzie, czyli przez tzw. Wielką Izbę. Jej orzeczenia są ostateczne i wiążące kraje-strony europejskiej konwencji praw człowieka.

Gdyby Trybunał podzielił racje skarżących, skutki byłyby takie jak w 1973 r. w USA, gdy tamtejszy Sąd Najwyższy wydał wyrok w sprawie Roe przeciw Wade. Uznał w nim aborcję za prawo konstytucyjne. I choć domagająca się zgody na aborcję Jane Roe (właściwie: Norma McCorvey) po latach przyznała, że zeznania jej i innych świadków były fałszywe, to jednak wydany w jej sprawie precedensowy wyrok obowiązuje do dziś. W jego efekcie w majestacie prawa życie straciło grubo ponad 40 mln nienarodzonych Amerykanów. Bez udziału Bin Ladena i Saddama Husajna. Jak mówi Roger Kiska, prawnik z działającej na rzecz obrony życia organizacji prawniczej Alliance Defense Fund, wyrok europejskiego trybunału będzie miał skutki także dla USA. – Amerykańskie sądy nawet częściej biorą pod uwagę to, co w podobnych sprawach robią sądy w innych krajach – powiedział adwokat portalowi Lifesitenews.

Prawo do aborcji prawem do życia?

Proaborcyjna skarga Irlandek powołuje się m.in. na prawo do życia. Czyjego życia? – chciałoby się zapytać – bo na pewno nie życia nienarodzonych dzieci, które przecież w wyniku aborcji tracą życie. Może więc chodzi o życie matki? Też nie, bo konstytucja Irlandii nie wymaga przedkładania życia nienarodzonego dziecka ponad życie jego matki. Mówi wyraźnie (art. 40.3.3), że ochrona przysługuje im obydwu na zasadzie równości.

– Jeśli nawet trybunał nie zinterpretuje art. 2 europejskiej konwencji jako nakazu ochrony (życia) nienarodzonych, to przepis ten przyznaje państwu-stronie konwencji możliwość wprowadzenia takiej ochrony – zauważono w raporcie, przygotowanym przez prawników z European Centre for Law and Justice (Europejskiego Centrum na rzecz Prawa i Sprawiedliwości), londyńskiego Towarzystwa na rzecz Ochrony Dzieci Nienarodzonych oraz prawniczej grupy The Alliance Defense Fund. Dokument przypomina wcześniejsze orzeczenie ETPC (w sprawie Vo przeciw Francji), które stwierdza, że wobec braku powszechnej zgody co do zakresu ochrony życia, niewłaściwe byłoby zmuszanie państw przez Trybunał do przyjęcia w tym względzie jednego rozwiązania. Sprawa ta powinna leżeć w sferze kompetencji poszczególnych krajów. Raport przywołuje w tym kontekście orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego z 1997 r., interpretujące prawo do życia w kierunku antyaborcyjnym.

68 krajów zakazuje aborcji

A może konstytucyjna ochrona życia nienarodzonych to naruszenie integralności cielesnej i prywatności, czyli art. 8 europejskiej konwencji praw człowieka? Przeciwnie: to raczej aborcja jest naruszeniem tych praw, ponieważ skutkuje ona nie tylko śmiercią dziecka, ale też różnorakim poranieniem matki. Wspomniany raport cytuje w tym kontekście wyrok amerykańskiego Sądu Najwyższego, który podtrzymał ustawowy zakaz aborcji przez tzw. częściowe urodzenie. Amerykański Sąd Najwyższy stwierdził w uzasadnieniu zakazu takich praktyk, że niektóre kobiety żałują decyzji o przerwaniu dziecięcego życia, które zostało już przekazane i było podtrzymywane. – Może to skutkować depresją i utratą własnej wartości – stwierdza sąd. Dodaje, iż prawo do prywatności i nienaruszalności cielesnej w ciąży nie jest absolutne, a ciąża nie jest sprawą czysto prywatną. Dlatego prawo do prywatności i nienaruszalności cielesnej musi być rozpatrywane łącznie z prawem nienarodzonego do życia. – W prawie międzynarodowym i układach międzynarodowych nie ma uznania prawa do aborcji – podkreśla raport.

Tortury czy groteska?

 Równa ochrona życia nienarodzonego dziecka i matki nie stanowi też przejawu dyskryminacji kobiet. Jak wskazuje cytowany raport, z dyskryminacją w rozumieniu art. 14 konwencji mielibyśmy do czynienia, gdyby prawo irlandzkie odmawiało kobietom równego korzystania z praw, potwierdzonych przez europejską konwencję praw człowieka. Tymczasem prawa do aborcji w tej konwencji nie ma. Poza tym strasburski Trybunał uznaje wyjątki od zakazu dyskryminacji, jeśli jest to konieczne do ochrony innych praw chronionych przez konwencję. W tym przypadku prawem tym jest prawo do życia.

A już za groteskowe można uznać stanowisko, wedle którego konieczność wyjazdu ze swego kraju w celu zabicia dziecka to tortura czy poniżające traktowanie. Takie stawianie sprawy obraża tych, którzy naprawdę podlegali i podlegają prawdziwym męczarniom. Zresztą tortury i poniżające traktowanie mają w prawie międzynarodowym swoje definicje. Sytuacja, w której znalazły się skarżące Irlandki, nie odpowiada tym definicjom – piszą autorzy raportu.

Jakie więc są szanse na powodzenie irlandzkiej skargi? Wydaje się, że z prawnego punktu wiedzenia są one niewielkie. Wątpliwości nasuwa jedynie fakt, że w sprawach o mniej podstawowym charakterze strasburski Trybunał zajmował stanowisko wrogie życiu.

Ukryty totalitaryzm

Warto zauważyć, że wbrew niektórym pojawiającym się w Polsce komentarzom, orzecznictwo strasburskie nie obowiązuje Polski dlatego, że nasz kraj wszedł w 2004 r. do UE. Nasze państwo ratyfikowało europejską konwencję praw człowieka i uznało władzę Europejskiego Trybunału Praw Człowieka już w pierwszej połowie lat 90. Narodowi, który tyle wycierpiał na skutek łamania praw człowieka, uznanie zewnętrznej kontroli nad ich przestrzeganiem wydawało się wówczas gwarancją ich respektowania w przyszłości. Tym bardziej że ta kontrola pochodziła głównie z demokratycznych krajów Zachodu. Okazuje się jednak, że demokracja nie gwarantuje szacunku nawet dla tak podstawowego prawa jak prawo do życia. Demokracji potrzebne są więc inne wartości, zwłaszcza prawda. Bez nich – jak pisał Jan Paweł II – demokracja łatwo się przemienia w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm?

Jarosław Dudała

Źródło: Gość Niedzielny