W drugiej połowie roku do Sejmu ma trafić projekt nowych przepisów dotyczących postępowania wobec nieletnich - zapowiada Ministerstwo Sprawiedliwości.

Nowelizacja przewiduje m.in. zwiększenie roli pokrzywdzonego. Prawnicy zwracają uwagę, że obecne przepisy w tym zakresie są ułomne i mogą naruszać Konstytucję.

Prace nad nowym prawem stosowanym w postępowaniu w sprawach nieletnich trwają w Ministerstwie Sprawiedliwości już wiele lat. Co do konieczności jego przygotowania nie ma wątpliwości poseł Beata Kempa (PiS). - Potrzebne jest zupełnie nowe prawo, ponieważ obecne odstaje od realiów i nie jest żadnym narzędziem w rękach sądu, wynikiem tego jest zupełna bezkarność nieletnich - podkreśla. Kempa zwraca uwagę, że za rządów PiS przygotowywany był projekt kodeksu nieletnich, który nie zdążył trafić do Sejmu, ale powinien on być uwzględniony przez obecną koalicję.

Prace nad zmianą prawa rzeczywiście trwają, ale na razie nie widać efektów. Jak informuje nas resort sprawiedliwości, ma to zmienić powołany w październiku zeszłego roku zespół, który dokona analizy dotychczasowych prac nad projektami Kodeksu nieletnich (2007 r.) i Prawa nieletnich (2008 r.) i przygotuje nowe rozwiązania prawne.

Resort zapewnia, że zespół bierze pod uwagę także zwiększenie roli ofiar przestępstw dokonywanych przez nieletnich. "W toku prac Zespołu nie pomijana jest rola pokrzywdzonego w postępowaniu w sprawach nieletnich. Pośród różnych rozwiązań i sposobów reagowania na czyn zabroniony obecnie wyraźnie szerzej bierze się pod uwagę interes i stanowisko pokrzywdzonego - ofiary" - czytamy w przesłanym nam stanowisku resortu.

- W obecnych pracach ta kwestia jest wyjątkowo akcentowana - zapewnia nas Tomasz Szafrański, naczelnik Wydziału Prawa Karnego w Departamencie Legislacyjno-Prawnym Ministerstwa Sprawiedliwości. - Postępowanie wobec nieletnich nie może pozostawiać istotnych interesów pokrzywdzonego - ocenia, dodając, że ma to wpływ wychowawczy na sprawcę. Potrzebę zwiększenia roli ofiar nieletnich przestępców widzi także poseł Kempa.

Zespół dyskutuje m.in. nad propozycją zmiany art. 3a ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich dotyczącą możliwości skierowania przez sąd rodzinny sprawy do mediacji. Ale czy nie jest to za mało?

Konieczność wprowadzenia daleko idących zmian zwiększających prawa ofiar postuluje mecenas Roman Nowosielski. Podkreśla, że w tej kwestii zatrzymano się "w pół drogi", nie przyznając ofiarom przestępstw nieletnich (ich prawa rozciągają się także na rodziców małoletnich) statusu strony postępowania przeciwko nieletniemu sprawcy.

Nowosielski zauważa, że pokrzywdzony ma ograniczoną możliwość aktywnego udziału w takim postępowaniu, a jego rola sprowadza się faktycznie do bycia świadkiem na rozprawie. Dlatego - w ocenie mecenasa - mamy tutaj do czynienia z zachwianiem równowagi pomiędzy statusem pokrzywdzonego a nieletniego. Nowosielski wskazuje, że troska o dobro nieletniego nie może odsuwać na drugi plan praw ofiary, która nie ma realnego wpływu na końcowy efekt takiego postępowania.

Dlatego gdański adwokat ocenia, że obecne regulacje praw pokrzywdzonych w sprawach nieletnich budzą "liczne zastrzeżenia", w tym zgodności z Konstytucją ze względu na widoczną w nich nierówność wobec prawa.

Przygotowany przez resort sprawiedliwości harmonogram przewiduje, że w drugiej połowie kwietnia tego roku projekt nabierze ostatecznego kształtu i zostanie skierowany do konsultacji międzyresortowych i społecznych.

Sprawy dzieci w sądach bez kolejki

Sprawy, w których poszkodowanymi są dzieci, mają być rozpatrywane przez sądy karne bez kolejki i bez możliwości odraczania - tego chce Ministerstwo Sprawiedliwości. O wprowadzenie takich zapisów zaapelowała do ministra sprawiedliwości Krzysztofa Kwiatkowskiego działająca przy jego resorcie Rada ds. Pokrzywdzonych Przestępstwem.

Kilka dni temu minister pojawił się na posiedzeniu Rady i obiecał spełnić postulat. Na kolejnym posiedzeniu rady ma zostać zredagowane pismo, które minister roześle do wszystkich sądów karnych w Polsce.

Resort sprawiedliwości potwierdza, że trwają prace nad takim dokumentem. "Trafi do wszystkich sądów apelacyjnych. Tego rodzaju sugestia nie naruszy niezawisłości sędziowskiej ani nie zdezorganizuje pracy poszczególnych wydziałów, a jedynie przyniesie wymierne korzyści dla małoletnich pokrzywdzonych bądź świadków" - zapewnia minister Krzysztof Kwiatkowski.

Sprawy dotyczące dzieci byłyby oznaczane specjalnym, niebieskim stemplem przedstawiającym dziecięcą twarz. "Początkowo myśleliśmy, żeby to była uśmiechnięta buzia, ale po zastanowieniu myślę, że powinna być raczej smutna" - mówi członek Rady ds. Pokrzywdzonych, sędzia Anna Maria Wesołowska. "To ciekawa propozycja" - zapewnia minister sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski

Taki specjalny stempel ma być gwarancją, że akta nie zalegną na półkach. Jednak Kwiatkowski zwraca uwagę, że by wprowadzić takie symbole, należy wpierw zmienić zarządzenie z 2003 roku w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej. "To kwestia nowelizacji bądź wydania nowego zarządzenia" - mówi minister sprawiedliwości.

O wprowadzenie takich rozwiązań organizacje zajmujące się dziećmi ofiarami przestępstw zabiegają od lat. Dziś procesy, w których są one ofiarami, potrafią toczyć się latami. Zakończona w 2005 roku sprawa Włodzimierza K., nauczyciela muzyki oskarżonego o molestowanie uczennic, a nawet próbę gwałtu na jednej z nich, ciągnęła się pięć lat. Zakończona w tym roku sprawa Krzysztofa B. z Siemiatycz, który przez sześć lat bił i gwałcił córkę - rok. Prawnicy podkreślali, że to "i tak sprawnie".

Członkowie Rady ds. Pokrzywdzonych chcą, by rozprawy dotyczące krzywdzonych dzieci były załatwiane niezwłocznie po tym, jak akta sprawy trafiają do sądu. "Tutaj nie może być mowy o odraczaniu" - mówi sędzia Wesołowska.

Sprawy karne, w których pokrzywdzone są dzieci, dotyczą głównie znęcania się fizycznego bądź molestowania seksualnego. Sprawcą bardzo rzadko jest ktoś nieznajomy. Najczęściej to nauczyciel, opiekun, a nawet rodzic. Długotrwałość procesów sądowych to dla dziecka gehenna. Oznacza, że przez kolejne miesiące czy nawet lata będzie się spotykać, a często nawet mieszkać ze swoim katem.

Źródło: Nasz Dziennik, Dziennik.pl