Kobieta spodziewająca się dziecka może zapewnić sobie prawie 6 tys. zł zasiłku macierzyńskiego. Wystarczy, że założy firmę. Jeśli zaś prowadzi już działalność, powinna przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i od razu podnieść składki na wszystkie ubezpieczenia społeczne do maksimum. 

Po ostatniej uchwale Sądu Najwyższego z 21 kwietnia 2010 r., którą opisaliśmy na tych łamach 22 kwietnia: „Właścicielka firmy dostanie więcej z ZUS”, do naszej redakcji napłynęło bardzo dużo pytań o wskazaną przez sąd możliwość podniesienia zasiłku macierzyńskiego. 

SN stwierdził, że ZUS nie jest uprawniony do kwestionowania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne zadeklarowanej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność. Ma się ona tylko mieścić w granicach określonych ustawą z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wystarczy jedna składka

Z tej możliwości najbardziej skorzystają kobiety bezrobotne oraz prowadzące działalność gospodarczą i nieopłacające dotychczas składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Gdy założą firmę, czy też przystąpią do ubezpieczenia chorobowego, świadczenie przysługujące im w okresie urlopu macierzyńskiego będzie obliczane na bardzo korzystnych zasadach. Wystarczy bowiem, że jednorazowo opłacą składki na ubezpieczenia społeczne w podwyższonej kwocie, aby mogły uzyskać zasiłek macierzyński w maksymalnej kwocie 5738,20 zł miesięcznie przez 22 tygodnie przysługującego im urlopu macierzyńskiego (ostatnie dwa tygodnie na wniosek, jaki trzeba złożyć do ZUS przed końcem 20. tygodnia podstawowego urlopu macierzyńskiego).

Osoby prowadzące działalność, które zgłosiły się dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego, mają prawo do zasiłku macierzyńskiego już od pierwszego dnia ochrony. Wypłata zasiłku nastąpi w pełnej wysokości, nawet jeśli zapłacą składkę za kilka dni takiego ubezpieczenia.

Przedsiębiorca ma prawo do dwóch świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. Poza zasiłkiem macierzyńskim należy mu się także zasiłek chorobowy wypłacany w czasie zwolnienia lekarskiego. Z tą jednak różnicą, że przepisy pozwalają na wypłatę tego świadczenia dopiero po 90 dniach podlegania temu ubezpieczeniu. Aby uzyskać zasiłek chorobowy przed macierzyńskim, trzeba więc opłacić co najmniej trzy podwyższone składki na ubezpieczenia społeczne.

W myśl ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowi przychód za 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do niego. Jeżeli podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego ustalana jest przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia (np. w powyższym przykładzie na podstawie dwóch tygodni ubezpieczenia), podstawę wymiaru stanowi przeciętny miesięczny przychód z faktycznego okresu ubezpieczenia.

Dłuższe ubezpieczenie

Dlatego przepisy nie są korzystne dla osób, które zgłosiły się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego kilka miesięcy przed planowanym urlopem macierzyńskim. Dla nich podniesienie składek za jeden (kolejny) miesiąc ubezpieczenia chorobowego spowoduje tylko niewielki wzrost przysługującego im zasiłku macierzyńskiego.

Taka osoba nadal może jednak liczyć na maksymalny zasiłek macierzyński w zamian za jedną podwyższoną składkę na ubezpieczenia społeczne. Wystarczy, że wyrejestruje się i po upływie 30 dni ponownie zarejestruje swoją firmę lub na miesiąc zawiesi działalność. Najprostszą metodą na przerwę w ubezpieczeniu, która powoduje liczenie wszystkiego na nowo, jest rezygnacja z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego na okres powyżej 30 dni. Wtedy wcześniejsze okresy ubezpieczenia chorobowego, za które przedsiębiorca opłacał składkę w minimalnej wysokości, nie będą miały znaczenia i ZUS przy obliczaniu zasiłku macierzyńskiego weźmie pod uwagę tylko nowe, podwyższone składki.

Trzeba pamiętać, że ZUS nie jest związany uchwałą SN, która zapadła w jednostkowej sprawie. Można się więc spodziewać, że w przypadku rażącego naciągania przepisów, np. zakładania firmy tuż przed porodem, będzie kwestionował takie świadczenia.

Mateusz Rzemek

Źródło: Rzeczpospolita