Czy dziewczynce wypada kupić samochodzik? Dlaczego elektroniczne zabawki mogą powodować u malucha stres? Czy zamiast kolejnego robota czy lalki Barbie lepiej zainwestować drewniane klocki czy szmacianą kukiełkę? O tym, w jaki sposób wybierać zabawki dla dzieci, z Martą Cholewińską-Dacką, psychologiem dziecięcym z Akademii Zabawy i Twórczego Rozwoju Edukado, rozmawia Ewa Zwierzchowska.

Jaką rolę w życiu dziecka pełni zabawka? Czy może odkrywać i rozwijać jego uzdolnienia? Marta Cholewińska-Dacka: Zabawka pełni w życiu dziecka bardzo dużą rolę. Mogą pobudzać różne zmysły dziecka, rodzic może je wykorzystywać do nauki poprzez zabawę.

- Pomagają dzieciom rozwijać umiejętności i poznawać świat. Już na początku drugiego roku życia dzieci wykazują preferencyjne zachowania przy wyborze zabawek. Mogą pomóc rozładować negatywne emocje, mogą być pomocne w terapii dziecka. Zabawki stają się największymi przyjaciółmi naszego malucha. Każde dziecko ma kilka zabawek, które należą tylko do niego i którymi nie chce się z nikim dzielić. Należy to uszanować, bo przecież każdy z nas posiada wyjątkowe przedmioty tylko dla siebie.

W jaki sposób ją wybrać? Czym się kierować?

- Zabawka nie może być za mała, tak, aby dziecko nie mogło się nią zadławić oraz nie powinna być zrobiona z materiałów, które dziecko będzie mogło oderwać. Należy wybrać zabawkę odpowiednią do wieku dziecka i do jego umiejętności.
Zabawka, która jest zbyt skomplikowana, może nie zainteresować dziecka lub w niektórych sytuacjach wpłynąć negatywnie na jego samoocenę. Warto kupować zabawki, które będą miały tylko nieco wyższy stopień trudności od aktualnych umiejętności dziecka tak, aby dzięki nim mogło się nauczyć czegoś nowego. Rodzic powinien uczestniczyć aktywnie w zabawie i odkrywać wraz z dzieckiem nowe umiejętności.
Nie warto kierować się modą kupując zabawkę dla dziecka. Zdarza się, że „modne” zabawki nie są zbyt wartościowe, nie przynoszą dziecku zbyt wielu korzyści i szybko się nudzą. Dość często też zabawki kupujemy kierując się stereotypami: samochody dla chłopca, lalki dla dziewczynki. Dzieciaki bawią się nimi wspólnie bez względu na płeć. Coraz więcej rodziców stara się odchodzić od tych podziałów i warto to robić, ponieważ zabawa samochodami zarówno dla chłopców jak i dla dziewczynek może być bardzo wartościowa, a lalka dla jednych i drugich może być zabawką, dzięki której dziecko może świetnie rozwijać umiejętności społeczne.

Na jakie szczegóły zwrócić uwagę w sklepie?

- Kupując zabawkę dla dziecka należy przede wszystkim sprawdzić, czy zabawka będzie bezpieczna dla dziecka. Powinna mieć znak CE, który oznacza, że zabawka ma certyfikat bezpieczeństwa oraz zawierać informacje o producencie, a także instrukcje obsługi w języku polskim, informacje o sposobie konserwacji oraz dodatkowe ostrzeżenia. Kupując zabawkę dla dzieci poniżej trzeciego roku życia należy zwrócić uwagę czy nie ma ona oznaczeń, że nie jest wskazana do zabawy dla dzieci w tym wieku ze względu na drobne elementy (przekreślona główka z napisem 0-3). Warto kupować zabawki renomowanych firm, ponieważ są one bardziej trwałe, dzięki czemu mamy poczucie bezpieczeństwa, że nie urwie się żaden drobny element, czy dziecko samo niczego nie urwie. Jest większa pewność, że jest ona zrobiona z odpowiednich materiałów nie zawierających rakotwórczych związków.
Jeśli wybieramy zabawki dźwiękowe, to należy zwrócić uwagę czy mają regulacje głośności oraz przyjemny dźwięk. Warto też pamiętać o sprawdzeniu, dla jakiej grupy wiekowej jest przeznaczona zabawka. Producenci umieszczają takie informacje na opakowaniu zabawek. Cena również jest istotna, ale na nią powinniśmy zwracać uwagę w dalszej kolejności, jeśli zależy nam na zakupie odpowiedniej zabawki dla dziecka. Obecnie wiele mam odsprzedaje zabawki, którymi bawiły się ich dzieci. Powstają giełdy wymiany używanych przedmiotów dla dzieci. Można na nich kupić zabawki w idealnym czy bardzo dobrym stanie i atrakcyjnej cenie.

Czy kupowanie robotów, straszydeł itp. jest dobrym rozwiązaniem? Może postawić na bardziej neutralne zabawki?

- Warto inwestować w zabawki, które będą rozbudzały pozytywne emocje i wspierały kreatywne myślenie. Trzeba przede wszystkim zastanowić się nad jej celem. Chcąc kupić dziecku robota pomyślmy, po co go kupujemy: czy po to, aby zastępował rodzica, kiedy jest on zajęty pracami domowymi czy po to, aby wraz z rodzicem dziecko poznawało budowę robota? Jeśli kupujemy figurkę dinozaura, węża czy krokodyla, który wygląda strasznie ze swoimi ostrymi zębami oraz wyłupiastymi oczami, ale dziecko dzięki niemu poznaje budowę zwierząt oraz różne gatunki, może dzięki nim rozwijać swoje zainteresowania, a rodzice uczestniczą w takiej zabawie to nie ma przeciwwskazań. Natomiast zabawki wyglądające strasznie, roboty wydające dziwne dźwięki, jeśli nie mają żadnego przesłania, tylko są „zabawiaczami”, którymi dziecko bawi się samo, mogą wzbudzać negatywne emocje i warto zastąpić je innymi zabawkami. Tylko przemyślane, świadome a nie przypadkowe kupowanie dzieciom zabawek może być dobre i rozwijające.
Obecnie najwięcej badań prowadzonych przez psychologów dotyczy wpływu zabawek - gier komputerowych na dzieci. Wszystkie badania są zgodne, że gry komputerowe mogą uzależniać i wywoływać negatywne emocje oraz wzmagać agresje u dzieci. Małe dzieci nie potrafią odróżnić życia realnego od tego który widzą w grach komputerowych. Jeśli w grze postać może mieć wiele żyć to dziecku może się wydawać że ludzie też tak mogą. Elektroniczne zabawki, którymi trzeba się opiekować: karmić, przytulać, bawić się, poza odpowiedzialnością, którą poprzez zabawkę „chcieli uczyć” producenci mogą wzmagać stres u dziecka, które może bardzo przeżyć stratę elektronicznego zwierzątka. Dzieci nie odróżniają tego, że nie jest to żywa istota tylko zabawka. Nie ma jednak w rankingu zabawek najprostszych jak klocki, deskorolka, miś czy hula hop. Są to zabawki ponadczasowe, które dają tak wiele możliwości. Jak widać nie są one jednak tak ciekawe dla dzieci jak te napakowane elektroniką. Z czego wynikają takie zainteresowania? Może z pędu rodziców za pieniędzmi i karierą oraz kupowaniu przez nich pozornie najlepszych i oczywiście najmodniejszych zabawek?

Ostatnio do łask wracają klasyczne zabawki. Czy warto zachęcać do nich dzieci?

- Warto postawić na takie zabawki. Szmaciane lalki, drewniane zabawki do pchania czy ciągnięcia na sznurku, drewniane klocki są genialne w swojej prostocie. Współczesne zabawki zawierają często dużo elektroniki. Wiele z nich jest ciekawie zaprojektowanych i ma walory edukacyjne. Jednak najprostsze zabawki dają najwięcej możliwości rozwijania kreatywnego myślenia, wyobraźni bez narzucania formy i sposobu ich wykorzystania.

Co zrobić, jeśli dziecko domaga się zakupu konkretnej zabawki, a rodzic uważa, że jest ona nieodpowiednia?

- Należy porozmawiać z dzieckiem i postarać się mu wytłumaczyć, dlaczego nie chcemy jej kupić. Można też zaproponować kupienie innej, którą wspólnie wybierzemy. Należy pamiętać, aby nie ulegać dziecku oraz zachowywać się konsekwentnie mimo jego marudzenia i dalszych próśb. Jeśli tak będziemy postępować z dzieckiem, to w przyszłości takie problemy będzie udawało się szybko rozwiązywać, nauczymy też dziecko poprawnej komunikacji. Mówienie „nie, bo nie”, bądź ustępowanie dziecku dla świętego spokoju nie są odpowiednimi reakcjami, ponieważ pokazują maluchowi, że swoim nieznośnym zachowaniem może wszystko wywalczyć.

Czy instruować rodzinę, jak powinna wybierać zabawki dla naszej pociechy?

- Najważniejsze jest to, aby nie była to przypadkowa decyzja. Często wystarczy kupić małą książeczkę, aby sprawić dziecku wielką przyjemność. Babcie, dziadkowie, ciocie często czerpią ogromną przyjemność z dawania dziecku prezentów i trudno odwieść ich od tego. Warto jednak ustalić pewne zasady. Jeśli babcia nie jest w stanie opanować się przed kupieniem jakiegoś podarunku na każde spotkanie z wnukiem, to umówmy się jakiego rodzaju mogą to być zabawki: zamiast pluszaków, książeczki czy zabawki edukacyjne.
Warto spróbować namówić babcię, aby nie obdarowywała dziecka za każdym razem, kiedy je widzi. Tak, aby dziecko nie kojarzyło spotkania z babcią z otrzymaniem prezentu, tylko jako przeżycia z samego spotkania z babcią. Jeśli i to okaże się trudne, to dobrze jest umówić się na bardzo drobne podarunki, ale tylko wtedy, gdy babcia odwiedza dziecko, a nie gdy dziecko odwiedza babcię. Gdy przychodzi czas urodzin, można umówić się na wspólny większy prezent lub zasugerować babci, jaki prezent byłby odpowiedni dla dziecka.

Źródło: Życie Warszawy